Organ Nakli

Organ Nakli Nedir?

Vücutta görevini yapamayan organın yerine canlı bir vericiden veya beyin ölümü gerçekleşmiş kişilerden alınan organın tamamının veya bir kısmının nakledilmesidir.

Günümüzde böbrek, karaciğer, kemik iliği, kalp ve pankreas en çok nakledilen organlardır. Akciğer ve ince barsak nakilleri giderek artmasına rağmen elde edilen başarı oranları istenilen düzeyde değildir.

Kemik, tendon ve ligament gibi dokular travma, kanser gibi nedenlerle doku kaybı olan insanlara tekrar hareket özgürlüğü verebilir. Kornea nakli bu dokunun harabiyeti nedeni ile görmeyen hastaların görmesini, cilt nakli ise yanık sonrası yaraları iyileşmeyen hastaların yaralarının kapanmasını sağlar. Kalp kapakçıkları doğuştan kalp kapağı hastalığı olan veya sonradan kapakçıkları bozulan hastalara nakledilebilir.

Organ nakillerinde kullanılacak organ kaynağı canlı vericileri ve kadavra vericilerdir. Ülkemizde kadavradan organ temini batı ülkelerinin tersine canlıdan organ teminine göre oldukça düşüktür. 
Kadavradan alınan organlar ise ailesi veya kendisi ölmeden önce organlarını bağışlayan hayırsever kişilerinin beyin ölümünün gerçekleşmesinden sonra organlarının alınması ile temin edilmektedir. 
Canlıdan organ naklinde 4. dereceye kadar akraba ve hısım akrabalar donör olarak kullanılabilir. 

  • 1. derece akrabalar: anne, baba, çocuk
  • 2. derece akrabalar: kardeş, dede, nine, torun
  • 3. derece akrabalar: amca, hala, dayı, teyze, yeğen
  • 4. derece akrabalar: 3. derecedekilerin çocukları 

Akraba dışı organ nakillerinde alıcı ve donörler İl Sağlık Müdürlüğü bünyesinde kurulan etik kurullar tarafından değerlendirilir. Kişiler arasında tıbbı, etik ve hukuki anlamda herhangi bir problem olmadığı etik kurul tarafından onaylanırsa nakil yapılmak üzere kabul edilir.

 

Organ Bağışı Nedir?

Bir insanın organlarının bir kısmını veya tamamını, henüz sağlıklı iken, beyin ölümünün ardından başka insanlarda yararlanılmak üzere bağışlaması işlemidir. Bir bakış açısıyla; organ bağışının, kan naklinden farkı yoktur.

 

Sağlıklı, 18 yaşını doldurmuş ve doğru ile yanlışı ayırabilme yeteneğine sahip herkes organlarını bağışlayabilir.

Başta böbrek olmak üzere, karaciğer, kalp, akciğer, ince barsak ve pankreas gibi organlar Kalp kapağı, göz kornea tabakası, kas, kemik ve kemik iliği gibi dokuları Son yıllarda giderek artan hızda yüz ve ekstremiteler bağışlanabilmektedir. Ayrıca yaşarken yapılabilen (böbrek, karaciğer, ince barsak ve pankreas gibi) organ bağışı türleri de vardır.

Türkiye'de birçok devlet ve üniversite hastanesinde organ bağışı işlemleri yapılmaktadır. Organ bağışı için;
- Sağlık Müdürlüklerinde,
- Hastanelerde,
- Emniyet Müdürlüklerinde (Ehliyet Alımı Sırasında),
- Organ Nakli Yapan Merkezlerde,
- Organ nakli ile ilgilenen Vakıf, Dernek vs. kuruluşlarda
Organ bağışında bulunabilmek için; organ bağışı kartını iki tanık huzurunda doldurup imzalamak yeterlidir.
Organ bağışı yapanların, bu durumdan ailelerini de haberdar etmeleri daha sonra çıkabilecek problemleri önlemek açısından yararlı olacaktır. Organ bağışında bulunan kişilerin organ bağış kartını daima yanında taşıması organ bağışı işleminin karışıklık ve gecikme olmaksızın yerine getirilmesini sağlayacaktır. Kişi organ bağışından vazgeçtiği anda organ bağış kartını taşımaktan vazgeçmeli ve bu kararını ailesine bildirmelidir.

Alınan Organların hangi hastaya nakledileceği Sağlık Bakanlığı Ulusal Organ Nakli Koordinasyon Merkezi tarafından belirlenmektedir. Hastalar ulusal bekleme sırasında kayıtlı bulunan hastalardan seçilmektedir. Eğer herhangi bir organ nakli merkezine kayıtlı değilseniz kadavradan organ nakli olmanız mümkün değildir. Ulusal Bekleme Listesine organ nakli yapan bütün merkezlerden kayıt yapılabilir. Acil organ nakli olması gereken hastalara Sağlık Bakanlığı denetiminde bulunan bir bilim kurulu tarafından değerlendirilmekte ve çıkan ilk organ acil durumdaki hastaya nakledilmek üzere ilgili merkeze gönderilmektedir.

Ülkemizin her bölgesinde son derece tecrübeli cerrahları sahip son teknolojik cihazlarla donatılmış organ nakli merkezleri mevcuttur. Bu merkezlerde elde edilen başarı oranları Dünyadaki en gelişmiş merkezlerle aynı hatta daha iyi seviyededir. Maalesef aynı sözleri organ bağışı için söyleyemiyoruz. Batı ülkelerinde milyon başına yıllık bağış oranı 20-40 arasında iken bu oran ülkemizde maalesef 3-5 civarındadır. Bu nedenle kadavra sırası bekleyen hastaların büyük bir çoğunluğu ülkemizde kadavradan organ bulamadan hayatları kaybetmektedirler. Bağış oranının düşük olması ülkemizde gerçekleştirilen organ nakillerin yüzde 80’inin canlı donörlerden sağlanan organlar ile yapılması sonucunu doğurmuştur.

Unutmamak gerekir ki canlı donör organ bağışı sadece bazı hastalıkların (böbrek, karaciğer) tedavisine olanak sağlar. Oysa binlerce hasta canlı donörden sağlanamayan kalp gibi organları beklemektedir ve bu hastaların tek şansı organ bağışıdır. Diğer önemli bir konu başarı ne kadar artarsa artsın sağlam bir insana yapılacak ameliyatta riski sıfıra indirmek mümkün değildir.

Hayır! Satılamaz. Bir insan öldükten sonra organları bağışlandığında, Organ Nakli koordinasyon sistemi devreye girer. Bu sistem gereğince bağışlanan organlar Sağlık Bakanlığı’nın Bölge Koordinasyon Merkezine (BKM) ve oradan da Ulusal Koordinasyon Merkezine (UKM) bildirilirler. Organların merkezlere dağıtımı bu bildirimler sonucunda belirlenir.

Organ nakli, kronik organ yetmezliği olan hastalara yapılır. Organ bulunamadığında bu hastalar için tek sonuç; Ölümdür. Böbrek hastalarının diyaliz makinesi sayesinde yaşamaları mümkünse de bu yaşam, makinaya bağlı olduğundan çok zordur. Bu durumdaki hastalarda yaşam süresi belirgin ölçüde kısalır. Organ nakli yapıldığında ise hastalar içimizden herhangi birisi kadar sağlıklı bir konuma gelirler. Organ bağışında bulunan kişinin ameliyatında cenazenin bütünlüğü bozulur mu? Kadavradan organ çıkarma işlemi herhangi bir canlı ameliyatı kadar büyük bir özenle yapılır. Organlar çıkarıldıktan sonra mümkün olduğunca estetik dikişlerle dikilerek, bedenin hiçbir şekilde zarar görmemesine büyük özen gösterilir. O bedenler organların kıymetini çok iyi bilen hekimler için kutsaldır ve çok büyük bir saygıyı hak etmektedirler.

Kadavradan organ çıkarma işlemi herhangi bir canlı ameliyatı kadar büyük bir özenle yapılır. Organlar çıkarıldıktan sonra mümkün olduğunca estetik dikişlerle dikilerek, bedenin hiçbir şekilde zarar görmemesine büyük özen gösterilir. O bedenler organların kıymetini çok iyi bilen hekimler için kutsaldır ve çok büyük bir saygıyı hak etmektedirler.

EVET. Ama bunu mutlaka yakınlarınıza söylemeniz gerekir. Çünkü günü geldiğinde bağışınızı değerlendirecek olanlar yakınlarınızdır. Bu kararınızdan sonra bağış kartınızı da imha etmeniz gerekir. Bugün ülkemizdeki uygulamaya göre bağış kartınız olsa bile yakınlarınız izin vermedikçe organlarınız alınamaz.

Kesinlikle HAYIR….İstediğiniz organınızı bağışlamanız mümkün. Organ bağış kartınızda bunu belirtecek seçenekler bulunmaktadır. Ayrıca yakınlarınıza bunu söylemeniz de yeterli olacaktır.